Wilders: voor en tegen

Het is niet verrassend dat de PVV het volgens de peilingen zo goed doet. Het potentiele electoraat van het nationaal-liberalisme van Wilders is immers groot; Wilders komt op voor de "gewone (autochtone), hardwerkende man". Zelfs de autochtone uitkeringstrekker heeft minder te vrezen van de PVV dan van de VVD. De meeste kiezers zijn rechts georiënteerd op sociaal-cultureel vlak en hebben linkse opvattingen over sociaal-economische aangelegenheden. Wilders heeft dit goed ingezien en vist verdienstelijk in deze polychrome vijver. Hij heeft zijn harde, neoliberale koers de afgelopen jaren verlegd en stemt geregeld mee met de SP als het bijvoorbeeld gaat om het tegengaan van bezuinigingen op zorg en onderwijs. Opvallend genoeg komt de PVV daarbij ook op voor meer dierenrechten. Recentelijk onderzoek toonde aan dat Wilders ook onder hoger opgeleiden (wel dan met in grote meerderheid HBO-ers, wat toch een andere groep is dan universitair geschoolden) duidelijk aan aanhang wint. Het lijkt erop dat Wilders zijn steun ook verwerft omdat hij gezien wordt als voorvechter van het vrije woord en verlichte, liberale beginselen. Ondanks deze groeiende achterban, zie ik het niet gebeuren dat Wilders in een toekomstige regering zal deelnemen. Dit zal hij alleen willen wanneer hij premier wordt en weinig consessies hoeft te doen. De andere partijen zullen dit nooit accepteren. Hooguit is een Deens model denkbaar, waarbij Wilders een minderheidskabinet overeind houdt in ruil voor enkele toezeggingen van dat kabinet. Deze uiterste fragiele constructie heeft niet zonder succes standgehouden in Denemarken door steun van Wilders nationalistische zusterpartij aldaar.

De PVV is een partij die zijn plek verdient in het parlement. Dat Wilders vervolgd wordt, had niet mogen gebeuren. Het betekent dat de vrijheid van meningsuiting onvoldoende geborgd is in dit land. De uitspraken waar het gerechtshof over viel zijn noch onjuist, noch immoreel. Ja, de 'Koran zet aan tot haat en moord', ook al is dat bij slechts een zeer kleine minderheid. Ja, 'de islam is een gewelddadige religie'. De Koran staat vol met wreedheden. Ja, de islam is 'fascistisch' en een 'zieke ideologie'. Het wordt pas kwalijk als dergelijke beweringen gedaan worden over moslims. Maar moslims laten zich in hun gedrag en cultuur wel in meer of mindere mate inspireren door de Koran, wat het onderscheid tussen islam en cultuur, wat links bepleit, tot op zekere hoogte irrelevant maakt.

Wilders beweert niet dat moslims niet deugen; hij stelt dat er (te) veel moslims zijn die zich laten inspireren door het "achterlijke gedachtegoed" van de Koran dat haaks staat op onze westerse grondbeginselen. Ik denk dat we Wilders zo moeten begrijpen dat hij stelt dat de islam een gevaarlijke politieke ideologie is en dat als moslims niettemin geen politieke aspiraties hebben, dit niet komt doordat zij een gematigde islam aanhangen (want die bestaat niet volgens Wilders), maar deels verwesterd zijn. De bron van het kwaad is de islamitische leer die sommige moslims verleidt tot inhumaan gedrag. Als het aandeel moslims groeit, groeit ook het aandeel kwaadwillende moslims, dat is Wilders grootste vrees. Uiteraard heeft Wilders te weinig ook voor sociaal-economische factoren die ten grondslag liggen aan agressief en crimineel gedrag, zoals zijn linkse tegenstanders te weinig ook hebben voor de sociaal-culturele factoren hiervan. Die link tussen de islam en criminaliteit is er wel natuurlijk. Uit criminologisch onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat Marokkaanse criminelen geen geloofsgenoten uitkiezen als slachtoffer en dat ze hun gedrag goedpraten vanuit een religieus superioriteitsgevoel richting de Nederlanders. Potenrammen is in hoge mate een cultureel bepaald fenomeen. Vrouwenmishandeling is dat niet, maar een religie die de vrouw als dienstbaar en ondergeschikt aan de man ziet verlaagt wel de drempel om tot geweld over te gaan.

Nog los van de enorme reputatieschade die Nederland oploopt (en ongetwijfeld ook buitenlandse repercussies als Wilders zijn internationaal programma doorzet) zou het niettemin slecht zijn als de PVV in de regering komt. Wilders anti islam beleid is in die zin goed dat het duidelijk grenzen stelt aan ongewenste processen van islamisering die zich wel degelijk voordoen in onze samenleving. Gedacht kan worden aan het intrekken van theatervoorstellingen en onlangs nog het instellen van aparte gemeentelijke informatieloketten in een Utrechtse moskee. Wie vindt dat de westerse cultuur van vrijheid en gelijkheid de Nederlandse moet zijn, dient logischerwijze die cultuur ook te verdedigen tegen aanpassingen die gebaseerd zijn op een gedachtegoed dat hier haaks op staat. Met de mond de waarde van het liberalisme belijden, maar zich in de praktijk hier niet hard voor maken, is een verwerpelijke houding. Bovendien schept het onduidelijkheid en onvrede onder het grootste deel van de bevolking. Neutraliteit van de overheid in religieuze zaken is een vereiste. Ook is het van belang dat de overheid optreedt tegen religieus extremisme wat een voedingsbodem biedt voor terrorisme. Daarbij schiet de huidige overheid tekort. Fundamentalisch gedachtegoed als het salafisme dient actiever bestreden te worden, want het leidt tot desintegratie en onderdrukking en ondermijnt onze fundamentele normen en waarden. Wilders anti islam beleid schiet echter door. De PVV wil een jarenlang moratorium op nieuwe moskees en op islamitische immigranten. Hiermee maakt hij alle moslims verdacht en miskent hij dat veel moslims zich wel degelijk voegen naar de fundamentele westerse normen en waarden. Veel ook niet; zeker onder het lager opgeleide mannelijk deel leven er nog traditionele denkbeelden over de positie van vrouwen bijvoorbeeld. Homoseksualiteit is onder het gros van de moslims een taboe. Dergelijke traditionele denkbeelden moeten meer dan nu door een strategie van verleidend onderwijs in burgerschap tegengegaan worden. Hierbij moet voorkomen worden dat dit in een debat eindigt. Het gaat er niet om dat we er samen uit proberen te komen, want aan de liberale beginselen kan niet getornd worden. Het enige dat we moeten proberen is de moslims proberen te verleiden en overtuigen. De islam is ze aangeleerd, waarom kan dat dan ook niet gelden voor de Verlichting?

Is het niet goedkeuren van homoseksualiteit een voldoende reden om niet in Nederland te mogen wonen als je verder niemand kwaad doet? Valt dat ook niet onder de vrijheid van meningsuiting? Tradities leiden tot onderdrukking. Daarom moeten die opvattingen ter discussie worden gesteld en moet er steun zijn voor individuen die uit de traditie treden. Een homoseksuele moslim staat vaak voor het pijnlijke dilemma's, maar die dilemma's zijn nog altijd kleiner dan in islamitische landen. Nederland draagt zo ook bij aan de verbetering van de levens van vele vrouwen en homo's die elders slechter af waren geweest. Een werkelijk liberale islam bestaat niet, maar tegelijk zijn veel moslims in hun geloof verwaterd. Hun geloof is een hybride vorm tussen de islam en westerse ideeen, waarmee ze goed kunnen functioneren in de samenleving. Culturen zijn dynamisch, iets wat Wilders onderschat. De PVV voorman overdrijft ook. Een op komst zijnde tsunami van moslims is grote onzin; het CBS geeft aan dat zelfs in het meest onwaarschijnlijke scenario in 2050 de moslims nog steeds een duidelijke minderheid vormen. Tegelijk blijkt uit SCP onderzoek dat onder de jongste generatie een proces van secularisering doorzet; het geloof wordt steeds meer een prive-aangelegenheid en minder iets van de moskee (hiertegen over staat een ontwikkeling van een minderheid die juist radicalere denkbeelden aanneemt). De PVV gaat te ver in haar beperking van de vrijheid van godsdienst. Waar religieuze uitingen niet leiden tot een schijn van kwalijke partijdigheid (zoals bij de rechterlijke macht) en lang niet altijd uitdrukking geven aan onderdrukking, kan een verbod zoals dat op hoofddoekjes in publieke functies niet aan de orde zijn (hoofddoekjes worden juist vaak zelfbewust gekozen). De PVV is net als haar achterban wars van paternalisme, maar niet als het om moslims gaat. Als het om islamisering gaat generaliseert en overdrijft de PVV. Het meest kwalijke voorstel van de PVV is wel het stimuleren van remigratie van moslims. Hiermee zeggen Wilders cs de facto tegen de moslims dat ze hier niet welkom zijn en degradeert hij ze tot tweederang burgers. Dit is immoreel en gevaarlijk. Sympathie heb ik voor het feit dat hij zich uitspreekt tegen moslimscholen. Uit onderzoek blijkt dat de meeste van deze scholen onder de maat presteren. Bovendien bevorderen ze desintegratie. Zelfs het politieke fotonegatief van de PVV, D'66 had bij monde van Lousewies van der Laan nog tevergeefs gepleit voor een dergelijk verbod totdat Pechtold van haar won en voor een multiculturele koers koos. Juist het onderwijs moet een krachtige verbinder zijn van verschillende groepen en dient een universeel burgerschapsideaal te bevorderen. Islamtisch en meer algemeen confessioneel onderwijs is hier minder geschikt voor dan openbaar onderwijs. Het is wat dat betreft jammer dat Wilders zo hamert op het joods-christelijke gedachtegoed als morele basis van onze samenleving en op grond daarvan artikel 23 overeind wil houden. Hij betuigt zich zo niet als een verlicht denker.

Dat de PVV disproportionele maatregelen bepleit voor problemen die er wel degelijk zijn, blijkt ook uit andere voorstellen zoals het ontzeggen van een uitkering voor 10 jaar bij fraude. Een straf dient in verhouding te staan met het misdrijf. Werk je een keer zwart, word je uitkering niet voor 8 weken stopgezet zoals nu, maar voor maar liefst 10 jaar. Iedere disproportionalieit is hier uit zicht. "Straatterroristen" moeten met hun ouders het land uitgezet worden als ze over een dubbel paspoort beschikken. Hiervoor moet dan maar het Europees verdrag inzake nationaliteiten worden opgezegd. Fortuyn stond daar anders in: het zijn dan weliswaar schoften, maar het zijn wel onze schoften en niet die van de koning van Marokko, zei hij. Zonder het gedrag van deze jongens goed te praten schuilen er dikwijls meervoudige problemen achter dergelijk wangedrag, waar ouders maar ten dele grip op hebben. Heropvoedingskampen? Ja. Verplichte opvoedingsondersteuning op straffe van sancties? Ja. Maar het hele gezin deporteren bij een paar overtredingen, dat gaat te ver. Natuurlijk bepleit de PVV in navolging van de LPF invoering van minimumstraffen, een voorstel gebaseerd op wantrouwen richting de rechterlijke macht. Dit wantrouwen kan ik wel begrijpen als ik over sommige uitspraken lees, maar tegelijk kent een systeem van minimumstraffen het belangrijke nadeel dat het de mogelijkheden van maatwerk, waarbij rekening gehouden kan worden met specifieke omstandigheden, beperkt. Natuurlijk kunnen er gronden voor strafvermindering worden opgesteld, maar dat ondermijnt tegelijk dit voorstel weer. Om de macht van de rechter te verbreden is een systeem van juryrechtspraak, waarbij deze ook uitspraak mag doen over de strafmaat, een betere optie. Dat zou ook beter passen bij Wilders pleidooi voor meer democratisering. Dat pleidooi trekt hij echter niet consequent door naar de economische sfeer. Van meer inspraak van werknemers wil hij niets weten. Eerder sprak hij van 'die verschrikkelijke vakbonden'. Wel kan ik me vinden in zijn recidive aanpak. De rechtstaat dient de burger te beschermen en tegelijk de dader een nieuwe kans te bieden. Maar dan moet er wel een reeel uitzicht zijn op dat die kans ook gegrepen wordt. Op den duur houdt het op. Wilders pleidooi om na drie ernstige geweldsmisdrijven levenslang te geven (internationaal geen uniek idee overigens), verdient dan ook alle steun.

Dat de PVV zich hard maakt voor beter onderwijs en meer handen aan het bed is mooi. Het CDA en de VVD kunnen wat dat betreft van Wilders leren met hun plannen voor meer markt en bezuinigingen op beide terreinen. Ook wil Wilders de belastingen fors verlagen. In internationaal perspectief is de belastingdruk in Nederland overigens niet hoog, maar daar heeft Wilders geen boodschap aan, net zomin als hij dat heeft aan een meer rechtvaardig alternatief waarbij de zwakke schouders relatief meer korting krijgen dan de sterkere. Dat hij deze plannen wil bereiken door minder bureaucratie is ook begrijpelijk, maar hij komt daarbij niet verder dan een populistisch snijden in het ambtenarenapparaat, zonder enig nader plan hiervoor. Als ambtenaar ben ik ervan overtuigd dat er bovenop de huidige taakstelling die waarschijnlijk wel gehaald gaat worden nog wel een kaasplakje (of twee) afkan. Maar Wilders wil heel veel meer ambtenaren eruit. Waarschijnlijk heeft hij het beeld voor zich van allemaal pennelikkers en plannetjesmakers, maar de meeste ambtenaren zitten in de uitvoering. Dat zijn ook mensen op de vloer, die door Wilders zo geliefd zijn. Een grootscheepse afslanking van de overheid is niet mogelijk zonder depolitisering, minder vraag vanuit de politiek en sterk afnemende dienstverlening aan de burger.

Meer private rijkdom door belastingverlaging of crisisdouceurtjes wint het bij de PVV van de semipublieke sector die dan ook zal verschralen als de PVV het voor het zeggen krijgt, want het mes gaat in subsidies voor cultuur, het maatschappelijk middenveld en het milieu. Dat doet het ook goed bij de veelal lager opgeleide, cultuurarme PVV aanhanger die niets moet hebben van instituties voor en door hoger opgeleiden. De gemiddelde PVV aanhanger vindt hoger opgeleiden sowieso al verdacht, want vaak links. Het is maar goed dat de PVV zich richt op de gewone, hardwerkende man met zijn voorkeur voor voetbal en commerciele televisie, zo vindt deze. Laat de rest van Nederland hun linkse hobby's zelf maar financieren. Waar de VVD verheffing van de onderklasse onlangs tot programmapunt heeft gemaakt (ik hoop dat de PvdA dit oude punt eindelijk ook oppakt), gaat Wilders dus juist achter de onderklasse staan en kiest hij voor culturele nivellering en verzwakking van het maatschappelijk krachtenveld. Nog kwalijker is zijn aanval op ontwikkelingssamenwerking. Deze wil hij zo goed als afschaffen, alleen tijdelijke noodhulp voor rampgebieden is nog aan de orde. Het is een cynische positie die als deze uitgevoerd wordt zonder meer tot vele doden zal leiden. Natuurlijk is er heel veel geld verkeerd besteed en gebeurt dat nog steeds. Maar de jaren van Jan Pronk zijn allang voorbij. Het is een gotspe te beweren dat Nederland niet geleerd heeft van haar fouten. Het komt er niet op aan hulp stop te zetten, maar om deze te verbeteren en effectiever in te zetten. Zie bijvoorbeeld de Parijse verklaring voor een nieuw beleid van de internationale gemeenschap. Onderzoek heeft laten zien wat wel en niet werkt. Het is van het grootste belang dat hulp kleinschaliger wordt. Gedacht kan worden aan directe subsidies (microkredieten) aan families, educatievouchers, verstrekking van medicijnen tegen HIV en malaria, voedingssupplementen, meststoffen en waterputten om mensen in staat te stellen een waardig eigen leven op te bouwen. Tegelijk de grenzen dichtgooien en hulp stopzetten is ronduit asociaal.

Hoewel de PVV vreemd genoeg met de van vrouwenmishandeling beschuldigde Dion Graus als woordvoerder opkomt voor dierenrechten, draagt ze het milieu bepaald geen warm hart toe. Het Groene Hart zal als het aan de PVV ligt verdwijnen en plaats maken voor in haar woorden een "Kloppend Hart". Organisaties die zich inzetten voor een beter milieu en leefklimaat worden weggezet als linkse clubs en kunnen naar steun fluiten (de VVD erkent tenminste dat groen niet meer een exclusief links thema is, wat natuurlijk ook belachelijk zou zijn gegeven de catastrofe die ons allen bedreigt). Groene maatregelen kom je bij de PVV verder niet tegen.

Tenslotte het buitenlandbeleid. Wilders is een fanatiek Israelaanhanger. Zijn onvoorwaardelijke steun voor het misdadige Israel, is misplaatst en ongenuanceerd. De politieke dimensie is voor hem niet interessant; een islamitisch land is bij voorbaat al de enige foute partij als zij in conflict is met een niet-islamitisch land. Als Euroscepticus waardeer ik tot op zekere hoogte Wilders kritische geluiden tegenover de EU, maar door de EU te reduceren tot een puur economisch project drijft hij door. Ook de SP is eurokritisch, maar in tegenstelling tot Wilders strijdt deze partij wel tegen het gevaar van deregulering en flexibilisering dat de Europese agenda bepaalt. De PVV is in deze ook niet consequent; wie werkelijk voor economisch liberalisme is, is tegen grenzen aan arbeidsmobiliteit. De populistische agenda gaat kennelijk voor. Dat Nederland te veel subsidie betaalt aan de EU, daar is zo'n beetje iedereen het wel over eens. Maar om dat tot een tiende terug te brengen, dat is weer typisch Wilderiaans overdrijven.

Die populistische toon is overigens niet zonder meerwaarde. In het parlement doet Wilders het goed. Niet voor niets is hij door publiek en pers gekozen tot politicus van het jaar. Dat zou hem nooit lukken als hij regeringsverantwoordelijkheid had. Die ambitie moet hij dan ook maar loslaten. Een regering heeft een krachtige oppositie nodig die hiaten aan de kaak stelt en ter verantwoording roept. Bovendien moet ze de zorgen van burgers goed verwoorden. Die taak neemt Wilders goed op. Daarbij zien velen hem niet ten onrechte als een waakhond die weliswaar geregeld te veel en te hard blaft, maar dat is nog altijd te verkiezen boven een stilte die doodzwijgt.

14/4/2009